Ara
  • Olga Ateş

Gümrüksüz Satış Mağazalarına Yurt İçinden Yapılan Teslimler İle Bu Mağazalarca Yapılan Teslim ve İth

İbrahim ERCAN*

Yaklaşım Dergisi

I- GİRİŞ

Bilindiği üzere, gümrüksüz satış mağazaları, özel antrepo rejimine tabi yerlerdir. Gümrüksüz satış mağazaları, Türkiye’ye gelen veya Türkiye’den gi­den yolcular ile transit yolculara, diplomatik muafiyetten yararlananlara, yabancı basın yayın organlarının yabancı uyruklu mensuplarına, İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere, yat limanlarına gelip giden veya kışlayan yat ve tekne sahiplerine, Gümrük Müsteşarlı­ğı’nca belirlenecek diğer kişilere satış yapmak üzere açılmaktadırlar.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun(1) Gümrük Ant­repo Rejimini kapsayan hükümleri ve Kumanya ile ilgili hükümlerine da­yanılarak, gümrüksüz satış mağazaları ve bunların depolarının kuruluşuna, işleyişine ve buralardan eşya satışına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği(2) hazırlanmıştır.

Gümrüksüz satış mağazalarına yurt içinden yapılacak teslimler ile bu mağazalar tarafından yapılacak teslimler ve bu mağazalardan yapılacak ithalatta katma değer vergisi uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin tereddütler bulunmakta olup, yazımızda bu konulara ilişkin değerlendirme yapılmaya çalışılacaktır.

II- GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZALARINA YURT İÇİNDEN YAPILAN TESLİMLER İLE BU MAĞAZALARCA YAPILAN TESLİM VE İTHALATTA KDV

A- GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZALARININ FAALİYETİ

Gümrüksüz Satış Mağazaları Yönetmeliği’nde söz konusu mağazaların bulundukları yerlere ve satış yetkilerine göre aşağıda belir­tilen şekilde faaliyet gösterdikleri belirtilmiştir.

a) Yolcu girişi yapılan sınır kapılarında açılan mağazalar Türkiye’ye giriş yapan yolculara;

1- Satış tarihinde yürürlükte bulunan gümrük mevzuatına göre gümrük vergileri ödenmeksizin yurda ithal edilebilecek Zatî Eşya Listesinde yer alan eşyayı,

2- Satış tarihinde yürürlükte bulunan gümrük mevzuatına göre gümrük vergileri ödenmeksizin yurda ithal edilebilecek yolcu beraberi hediyelik eşyayı,

3- Satış tarihinde yürürlükte bulunan gümrük mevzuatına göre gümrük vergileri ödenmek suretiyle yolcu beraberinde ithal edilebilecek hediyelik eşyayı,

4- Müsteşarlıkça uygun bulunacak eşyayı,

b) Yolcu çıkışı yapılan sınır kapılarında açılan mağazalar, Türkiye’den çıkış yapan yolculara, transit yolculara, Türkiye’den çıkış yapan nakil va­sıtaları sürücü ve hizmetlilerine;

1- Satış tarihinde yürürlükte bulunan Zatî Eşya Listesinde kayıtlı eşyayı,

2- Satış tarihinde yürürlükte bulunan mevzuata göre yolcu beraberinde ihraç edilebilecek ve hediye olabilecek miktar ve mahiyetteki eşyayı,

3- Miktarı ve mahiyeti Müsteşarlıkça belirlenen yolcu beraberindeki yerli eşyayı,

4- Müsteşarlıkça uygun bulunacak eşyayı,

c) Diplomatik muafiyetlerden yararlananlar ile yabancı basın yayın or­ganlarının yabancı uyruklu mensuplarına satış yapmak üzere Müsteşarlık­ça belirlenecek mağazalar; cins, miktar ve kıymeti Dışişleri Bakanlığı ya da Basın Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış takrirde belirtilen eşyayı,

ç) İstanbul Boğazı ve Çanakkale Boğazı’ndan transit geçen gemilere satış yapabilecek mağazalar; miktarı Müsteşarlıkça belirlenecek alkollü ve alkolsüz içecekler ile tütün mamullerini,

d) Yat sahiplerine satış yapmak üzere yat limanlarında açılacak mağazalar; buraya gelip giden, kışlayan yat ve teknelerde kullanılacak, miktar ve mahiyeti Müsteşarlıkça belirlenecek malzeme, teçhizat, tesisat ve avadanlıkları

satabilirler.

Müsteşarlık çıkışta yolcular, nakil vasıtaları sürücüleri ve hizmet­lileri için kara, hava, deniz ve demir yolu sınır kapılarının özellikleri ve mağazaların faaliyet konularını dikkate alarak birinci fıkrada belirtilen li­mitleri ve miktarları 5 misline kadar arttırabilir.

Türkiye’ye giriş ya da çıkış yapan yolcular 1. fıkranın (a) ve (b) bentlerinde belirtilen eşyayı uçakta da satın alabilirler. Ancak, uçakta satış mağazasının bulunmadığı yerlerde yolculara yönelik mağazalardan da uçaklara eşya satışına Müsteşarlıkça izin verilebilir.

Nakil vasıtaları sürücüleri ve hizmetlileri girişte 1 karton sigara, en fazla 100 cl’lik 1 adet alkollü içki ve en fazla 120 ml’lik 1 adet parfümü yolcu girişi yapılan sınır kapılarında açılan mağazalardan satın alabilirler.

Ancak, kara nakil vasıtaları sürücüleri ve hizmetlileri, seyahat ettikleri ül­kede, en az üç gün kalmadan dönmeleri hâlinde girişte bu haktan yararla­namazlar.

18 yaşın altındakilere alkollü içki ve tütün mamulleri satılamaz.

Yurda ithal edilecek eşyanın gümrük muayenesinden geçmeden önce alınması şarttır.

Mağazalarda esas itibarıyla serbest dolaşıma girmemiş yabancı menşeli eşya satılmaktadır. Yerli üretim eşyasının sadece çıkışa ve transite yönelik satılmasına Gümrük Müsteşarlığı tarafından müsaade edilebilir. Bu eşyanın üzerindeki dâhilî vergilerin tahsili, istisna ve muafiyeti vergi kanunlarının ilgili hükümleri çerçevesinde yürütülmektedir.

B- GÜMRÜKSÜZ SATIŞ MAĞAZALARINA YURT İÇİNDEN YAPILAN TESLİMLER İLE BU MAĞAZALAR TARAFINDAN YAPILAN TESLİM VE İTHALATIN KDV AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ

Gümrüksüz satış mağazalarına yurt içinden yapılacak teslimler ile bu mağazalar tarafından gerçekleştirilecek teslim ve ithalatta katma değer vergisi uygulamasına ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığı’nca 06.10.2009 tarihinde 2009/1 Sıra No.lu Katma Değer Vergisi Sirküleri/52 yayımla­narak konu açıklığa kavuşturulmuştur

1- Yurt İçinden Yapılacak Mal Teslimleri

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun(3) 1/1. maddesinde Türkiye’de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesindeki teslim ve hizmetlerin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmiştir.

Aynı Kanun’un, 11/1-a maddesinde ihracat teslimleri KDV’den istisna edilmiştir.

KDV Kanunu’nun 12/1. maddesinde ise, bir teslimin ihracat teslimi sayılması;

- Teslim yurt dışındaki bir müşteriye veya bir serbest bölgedeki alıcıya ya da yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılması,

- Teslim konusu mal Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye veya bir serbest bölgeye vasıl olması ya da yurt dışındaki müşteriye gönderilmek üzere yetkili gümrük antreposuna konulması

koşullarının gerçekleşmesine bağlanmıştır.

Gümrük mevzuatına göre, gümrük antreposu sayılan gümrüksüz satış mağazalarının T.C. gümrük bölgesi içinde faaliyet gösterdikleri kabul edilmektedir. Bu doğrultuda, söz konusu mağazalara yurt içinden yapılan teslimler, T.C. gümrük bölgesinden geçerek yurt dışındaki bir müşteriye vasıl olmadığından, hukuken ihracat teslimi sayılmamaktadır. Dolayısıyla, gümrüksüz satış mağazalarına yurt içinden yapılacak teslimler Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 1/1. maddesi gereğince katma değer vergisine tabi olacaktır.

2- İthalat İşlemleri

KDV Kanunu’nun 1/2. maddesine göre, her türlü mal ve hizmet ithali katma değer vergisine tabi tutulmuştur. İthalatta istisna uygulaması KDV Kanunu’nun 16. maddesinde düzenlenmiş olup, 16. maddenin birinci fıkrasının (b) bendi ile “4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167. maddesi [(5) numaralı fıkrasının (a) alt bendi ile (7) numaralı fıkrası hariç] kapsamında gümrük vergisinden muaf veya müstesna malların ithali,” aynı fıkranın (c) bendi ile de “Gümrük Kanunu’ndaki transit ve gümrük antrepo rejimleri ile geçici depolama ve serbest bölge hükümlerinin uygulandığı malların teslimi,” KDV’den istisna edilmiştir.

Diğer taraftan, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 167. maddesinin birinci fıkrasının 4 numaralı bendi ile değeri 150 Euro’yu geçmeyen eşyanın ithali, 6 numaralı bendinin (a) alt bendiyle de değeri 430 Euro’yu geçmemek üzere yolcuların beraberindeki hediyelik eşya gümrük vergisinden muaf tutulmuştur.

Bu hükümler çerçevesinde, gümrük mevzuatı uyarınca gümrük antreposu sayılan gümrüksüz satış mağazalarının gerçekleştirdikleri mal teslimleri KDV Kanunu’nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca katma değer vergisinden müstesnadır.

Ayrıca, gerçek kişiler tarafından gümrüksüz satış mağazalarından katma değer vergisinden istisna olarak satın alınan bu malların, Gümrük Kanunu’nun 167. maddesinin birinci fıkrasının 4 ve 6/a numaralı bentleri kapsamında ithali de, KDV Kanunu’nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca katma değer vergisine tabi değildir.

III- SONUÇ

Gümrüksüz satış mağazalarına mal tesliminde bulunan mükelleflerin bu teslime ilişkin bedel üzerinden KDV Kanunu’nun genel hükümleri çerçevesinde katma değer vergisi hesaplayarak beyan etmeleri gerekmektedir. Gümrük mevzuatına göre gümrük antreposu sayılan gümrüksüz satış mağazalarının gerçekleştirdikleri teslimler KDV Kanunu’nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca katma değer vergisinden müstesnadır. Gerçek kişilerin gümrüksüz satış mağazalarından aldıkları ve yukarıda açıklandığı şekilde Gümrük Kanunu’nun 167. maddesi kapsamında gümrük vergisinden muaf tutulan malların ithali de KDV Kanunu’nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında katma değer vergisine tabi değildir.

* Vergi Müfettişi, YMM

(1) 14.11.1999 tarih ve 23866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(2) 13.10.2006 tarih ve 26318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

(3) 02.11.1984 tarih ve 18563 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Tayyar Ateş Yeminli Mali Müşavirlik

Merkez Mah. Perihan Sk. No:67/1 Emin Bey Apt. Kat:4 D:5 Şişli / İstanbul 

+90 212 219 74 81