Ara
  • Olga Ateş

İhraç Kayıtlı Mal Teslimleri Ve Doğrudan Yapılan İhracatların KDV Uygulamaları

ORHAN SÖZGÜN

Vergi Dünyası Dergisi

ÖZET

Firmalar hiç şüphe yok ki kar elde etmek için kurulurlar. Satışlarını yurtiçine ve yurtdışına yapmaktadırlar. Yurtiçine yapılan tevkifat uygulanmayan işlemlerde KDV iadesi söz konusu olmazken, yurtdışına yapılan satışlardaysa KDV iadesi söz konusu olmaktadır. Bu çalışmamızda ihraç kayıtlı satış yapan firmalar ile ihracat yapan firmaların KDV Uygulamaları, KDV iade için istenen belge ve evraklar ve muhasebe kayıtlarının nasıl olacağı, meslek mensuplarımızın beyannameleri nasıl dolduracakları, hangi hususlara dikkat edecekleri, iade talepleri bulunmaları halinde yerine getirilmesi gereken yükümlülükler ile özellikle ihraç kayıtlı satışlarda 3 aylık süreye dikkat edilmesi, bu süre içinde ihracatın gerçekleştirilememesi veya ihraç kaydıyla alınan malların iadesi halinde izlenecek yol anlatılacaktır.

Anahtar Kelimeler: İhraç Kayıtlı Satışlar, İhracat satışları ve KDV İadesi İçin Gereken Evraklar

1. GİRİŞ

Bilindiği üzere firmalar ürettikleri malları yurtiçi ve yurtdışına satıp kar elde etmek için kurulurlar. Yurtiçine satışlarda firmalar müşterilerinden tahsil ettikleri KDV’leri ödedikleri KDV’lerden mahsup ederlerken, yurtdışına ihracat yapan mal satışı yapan firmalar ise yüklendikleri KDV’leri müşteriden alamamakta ve finansman açısından zor durumda kalmaktadır. Devlet bu durumda hem ihracatı teşvik etmek, hem ihracatçıya finansman zorluğundan kurtarmak hem de ülkemize döviz kazandırmak için KDV iade sistemine gitmiştir. Yurtdışına satışlar ise iki şekilde yapılmaktadır:

1.1 İhraç Kayıtlı Mal Teslimleri

1.2 Doğrudan İhracat

Bu iki uygulama her ne kadar birbirine benzese de aralarında ciddi farklılıklar vardır. Şimdi bu konuları sırasıyla inceleyelim:

1.1 İhraç kayıtlı Mal Teslimleri:

İhraç kaydıyla mal teslimleri KDV Kanunu’nun 11/1 – C maddesinde düzenlenmiştir. İlgili maddeye göre “İhraç edilmek şartıyla imalatçılar tarafından kendilerine teslim edilen mallara ait katma değer vergisi, ihracatçılar tarafından ödenmez. Mükelleflerce tahsil edilmeyen ancak ilgili dönem beyannamesinde beyan edilecek olan bu vergi, vergi dairesince tarh ve tahakkuk ettirilerek tecil olunur. Söz konusu malların, ihracatçıya teslim tarihini takip eden aybaşından itibaren 3 ay içinde ihraç edilmesi halinde, tecil edilen vergi terkin olunur.” hükmü yer almaktadır. Madde hükmünden de açıkça anlaşılacağı üzere ihraç edilmek üzere satın alınan mallara ait KDV imalatçı firmaya ödenmez. Ayrıca fatura üzerinde “ 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun (11/1-c) maddesi hükümlerine göre, ihraç edilmek şartıyla teslim edildiğinden, KDV tahsil edilmemiştir ” ibaresi bulunması gerekmektedir. İhracatçı firma bu şekilde satın aldığı malı 3 ay içinde yurtdışına satışını gerçekleştirmek zorundadır. Aynı zamanda ihraç kayıtlı faturalarda gösterilen katma değer vergisi ihracatçı tarafından muhasebe kayıtlarına alınmayacağı gibi, ilgili dönemin katma değer vergisi beyannamesinde de indirim konusu yapılmayacaktır. 26.04.2014 tarih ve 28.983 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Katma Değer Vergisi Uygulama Genel Tebliği’ne göre imalatçıların sahip olması gereken usul ve esaslar şunlardır :

• Sanayi siciline kayıtlı ve sanayi sicil belgesini haiz olması veya Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından alınmış çiftçi kayıt belgesi, gıda işletmesi kayıt belgesi ve işletme onay belgelerinden (üretici belgesi) herhangi birine sahip olması,

• İlgili meslek odasına kayıtlı bulunması,

• Üretimin yapıldığı dönemde yürürlükte bulunan Sanayi Sicil Tebliğlerinde öngörülen sayıda işçi çalıştırması ve gerekli araç parkına sahip olması veya kapasite raporundaki üretim altyapısına sahip olması gerekmektedir.

Bu şartlara sahip olan imalatçılarca, ihraç kaydıyla ihracatçılara mal teslim edilen dönemde ve bir defa olmak üzere “imalatçı belgesi” ve ilgili meslek odasına üyelik belgesinin birer örneği, ilgili dönem KDV beyannamesinin verilme süresine kadar bağlı oldukları vergi dairesine bir dilekçe ekinde verilir. İmalatçı niteliğindeki değişiklikler ve imalatçı niteliğinin kaybedilmesi halleri ayrıca vergi dairesine bildirilir. İmalatçıların üretim belgelerindeki malları fason olarak üretimini yaptırması da tecil – terkin uygulamasına engel değildir. İhraç kaydıyla yapılan alınan malın aynı şekilde ihraç edilmesi gerekmektedir. İhraç kaydıyla teslimi yapılan malın, ihracat faturası ve gümrük beyannamesinde yer alan malla aynı olması gerekir. Malın aynı olmasına rağmen fatura ve/veya gümrük beyannamesinde farklı olması durumunda ise ihraç kayıtlı mal ile mal ile ihraç edilen malın aynı olduğunun, bu konuya münhasır vergi inceleme raporu veya YMM raporu ile tespiti istenir.

İhraç kayıtlı malı alan firma ihracatı çeşitli nedenlerle ihracatı 3 aylık süre içinde gerçekleştiremeyebilir. Bu durumda firma, ek süre ihracatçılar tarafından en geç üç aylık sürenin sonundan itibaren 15 gün içinde ilgili vergi dairesi başkanlığı veya defterdarlığa verilecek bir dilekçe ile istenir. Bu süreden sonra yapılan veya ihracatçısı tarafından yapılmayan ek süre taleplerinin değerlendirilmesi ve kabulü söz konusu değildir. Zamanında veya eğer alınmışsa ek süre içinde ihracat gerçekleştirilemez ise bu durumda Katma Değer Vergisi Kanunu’na göre “ İhracatın yukarıdaki şartlara uygun gerçekleştirilmemesi halinde, tecil olunan vergi tahakkuk ettirildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51'inci maddesine göre belirlenen gecikme zammıyla birlikte tahsil olunur .

Ancak, ihraç edilmek şartıyla teslim edilen malların Vergi Usul Kanununda belirtilen mücbir sebepler nedeniyle ihraç edilmemesi halinde, tecil edilen vergi tecil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48'inci maddesine göre ilgili dönemler için geçerli tecil faizi ile birlikte tahsil edilir.” Hükmü yer almaktadır. KDV Beyannamesini doldurulurken ihraç kayıtlı satışlar için hazırlanmış olan “ İhraç Kaydıyla Teslimlere Ait Bildirim ” kısmında beyan edilecektir. İhraç kayıtlı satışlarla ilgili ve bu satışlardan iade olması durumdan yapılacak muhasebe uygulamalarını ise bir örnek yardımıyla anlatalım:

ABC A.Ş. DEF A.Ş. ye ihraç kayıtlı olarak 10.000.- TL.’lik %18 KDV hariç mal satmıştır. Ancak DEF A.Ş. aldığı malların 4.000.- TL. kısmını iade etmiştir. Bu durumda firmaların yevmiye kayıtları şu şekilde olacaktır:

ABC A.Ş.’nin Yevmiye Kayıtları:

------------------------------- ….. / ….. / 201.. ----------------------------------

120 ALICILAR 10.000.-

192 DİĞER KDV 1.800.-

601 YURT DIŞI SATIŞLAR 10.000.-

391 HESAPLANAN KDV 1.800.-

İhraç kayıtlı teslimlere ait faturanın muhasebeleştirilmesi

----------------------------- ….. / ….. / 201.. ------------------------------------

DEF A.Ş.’nin Yevmiye Kayıtları:

-------------------------------- ….. / ….. / 201..----------------------------------

153 TİCARİ MALLAR 10.000.-

320 SATICILAR 10.000.-

İhraç Edilmek kaydıyla alınan malların muhasebeleştirilmesi

---------------------------- ….. / ….. / 201..-------------------------------------

İhraç Kayıtlı Satılan Malları İade Edilmesi Halinde ABC A.Ş.’nin Yevmiye Kayıtları:

----------------------------- ….. / ….. / 201.. ------------------------------------

610 SATIŞTAN İADELER 4.000.-

191 İNDİRİLECEK KDV 720.-

120 ALICILAR 4.000.-

192 DİĞER KDV 720.-

İhraç kayıtlı teslim edilen malların iade edilmesi halinde yevmiye kaydı

----------------------------- ….. / ….. / 201.. ------------------------------------

İade eden DEF A.Ş.’nin Yevmiye Kayıtları:

-------------------------------- ….. / ….. / 201..----------------------------------

320 SATICILAR 4.000.-

153 TİCARİ MALLAR 4.000.-

İhraç Edilmek kaydıyla alınan malların iade edilmesi

---------------------------- ….. / ….. / 201..-------------------------------------

İhraç kayıtlı satışlarda imalatçılar tarafından tahsil edilemeyen KDV’nin İdare tarafından iadesinin yapılabilmesi için gerekli olan evraklar 16.10.2014 tarihinde yayınlanan 1 Seri No’lu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 5. maddesinde sayılmıştır. Buna göre ;

İhraç kaydıyla teslimlerden kaynaklanan iade taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır.

• Standart iade talep dilekçesi

• İlgili meslek odasına üyelik belgesinin onaylı örneği ( Belgede değişiklik olmadığı sürece bir defa verilmesi yeterlidir.)

• İmalatçı belgesi ( Belgede değişiklik olmadığı sürece bir defa verilmesi yeterlidir. )

• İhraç kaydıyla teslim faturaları veya listesi

• Gümrük beyannamesi çıktısı veya listesi (serbest bölge işlem formu veya özel fatura örneği)

• İhraç kaydıyla teslim edilen malın ihraç edildiğine dair ihracatçı firmadan alınan onaylı yazı, (Bu yazıda; ihracata ilişkin gümrük beyannamesinin tarihi ve sayısının, belgeyi talep eden imalatçının adı, soyadı veya unvanı, bağlı olduğu vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, ihraç kayıtlı teslim edilen mala ilişkin fatura veya benzeri belgenin tarihi, numarası, malın cinsi, miktarı, bedeli, KDV oranı ve hesaplanan KDV tutarının gösterilmesi gerekmektedir.)

• İhraç kayıtlı teslimin yapıldığı döneme ait indirilecek KDV listesi.

İhraç kaydıyla teslimlerinden doğan mahsuben iade talebinde bulunulması halinde yukarıda sayılan evrakların tam olması şartıyla YMM Raporu ve Vergi İnceleme Raporu bulunmaksızın yerine getirilir.

Mükelleflerin ihraç kaydıyla teslimlerinden meydana gelen ve 5.000.- TL.’yi geçmeyen nakden iade taleplerinde Vergi İnceleme Raporu, YMM Raporu ve teminat mektubu aranmadan yerine getirilir. Talep edilen iadenin 5.000.-TL.’yi geçmesi halinde aşan tutarın iadesi için, YMM Raporu veya Vergi İnceleme raporuna göre iade yapılır. Mükellefin teminat vermesi halinde, iade talebi yerine getirilir, YMM veya vergi inceleme raporuna göre teminat çözülür.

1. 1. 1 İhraç Kayıtlı Yapılan Teslimlerde KDV Beyannamesinin Doldurulması:

İhraç kayıtlı satış yapan firmalar KDV Beyannamesinde Matrah kısmına hem ihraç kaydıyla hem de yurtiçine yapmış olduklarını satışların toplamını yazacaklardır. İhraç kaydıyla yapılan satışlara ilişkin KDV hesaplanmış olsa da alıcılar tarafından KDV ödenmediğinden satıcı tarafından tahsil edilemeyen KDV mükellefin tecil ve terkin olunacak KDV’sini oluşturmaktadır. Bu işlem yapılırken göz önünde bulundurulması gereken husus ödenmesi gereken KDV’nin, hesaplanan KDV ile yüklenilen KDV arasındaki farktan tecil edilecek KDV’nin düşülmesi suretiyle bulunacak olmasıdır. Hesaplanan KDV ile yüklenilen KDV arasındaki farktan tecil edilecek verginin düşülmesi ile bulunacak olmasıdır. Ayrıca tecil edilecek KDV tutarı hiçbir durumda indirimlerden sonraki KDV miktarını aşmamalıdır. Bir başka ifadeyle 31 numaralı "toplam KDV" satırı ile 37 numaralı "indirimler toplam" satırı arasındaki fark 89 numaralı "tecil edilebilir KDV" satırından küçükse bu fark 38 numaralı "tecil edilecek KDV" satırına yazılacaktır. 31 numaralı satırı ile 37 numaralı satır arasındaki fark 89 numaralı satırdan büyükse, 38 numaralı "tecil edilecek KDV" satırına 89 numaralı satırdaki "tecil edilebilir KDV" yazılacaktır . Şayet mükellefin indirim yoluyla gideremediği, başka bir anlatımla ödenecek KDV’si varsa bu takdirde çıkan KDV tecil edilecektir.

Konuyu örnek iki uygulamayla açıklayalım:

ÖRNEK 1: ABC A.Ş.’nin Ekim / 2014 Dönemine ilişkin verileri şöyledir:

( Örneklerde KDV Oranı %18 olarak dikkate alınmıştır. )

Yurtiçi Satışlar: 1.000.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 180.000.- TL.

İhraç Kayıtlı Satışlar: 500.000.- TL.

İhraç Kayıtlı Satışların KDV’si: 90.000.- TL.

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 135.000.- TL.

Bu durumda ABC A.Ş.’nin Ocak / 2014 KDV Beyannamesi şöyle olacaktır:

Tevkifat Uygulanmayan işlemler:

Matrah: 1.500.000.- TL. ( 1.000.000.- TL. + 500.000.- TL. )

Hesaplanan KDV: 270.000.- TL. ( 180.000.- TL. + 90.000.- TL. )

İlave Edilecek KDV: 0.- TL.

Toplam Hesaplanan KDV: 270.000.- TL.

İndirimler:

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 135.000.- TL.

İndirimler Toplamı: 160.000.- TL.

Sonuç Hesapları:

Tecil Edilecek KDV: 90.000.-TL.

Ödenecek KDV: 20.000.-TL. ( 270.000. TL. - 160.000. TL. - 90.000. TL. )

İade Edilmesi Gereken KDV: 0.-TL.

Sonraki Döneme Devreden KDV: 0.-TL.

İhraç Kaydıyla Teslimler:

İşlem Türü ( İhracatı Yapılacak Nihai Ürünlerin 11 – 1 / C Maddesi Kapsamında Teslimi )

Teslim Bedeli: 500.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 90.000.- TL.

Tecil Edilecek KDV: 90.000.- TL.

ÖRNEK 2: ABC A.Ş.’nin Ekim / 2014 Dönemine ilişkin verileri şöyledir ( Bir önceki örnekten sadece Önceki Dönemden Devreden KDV Tutarı farklıdır.):

Yurtiçi Satışlar: 1.000.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 180.000.- TL.

İhraç Kayıtlı Satışlar: 500.000.- TL.

İhraç Kayıtlı Satışların KDV’si: 90.000.- TL.

Önceki Dönemden Devreden KDV: 325.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 135.000.- TL.

Bu durumda ABC A.Ş.’nin Ocak / 2014 KDV Beyannamesi şöyle olacaktır:

Tevkifat Uygulanmayan işlemler:

Matrah: 1.500.000.- TL. ( 1.000.000.- TL. + 500.000.- TL. )

Hesaplanan KDV: 270.000.- TL. ( 180.000.- TL. + 90.000.- TL.

İlave Edilecek KDV: 0.- TL.

Toplam Hesaplanan KDV: 270.000.- TL.

İndirimler:

Önceki Dönemden Devreden KDV: 325.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 135.000.- TL.

İndirimler Toplamı: 460.000.- TL.

Sonuç Hesapları:

Tecil Edilecek KDV: 0.-TL.

Ödenecek KDV: 0.-TL.

İade Edilmesi Gereken KDV: 0.-TL.

Sonraki Döneme Devreden KDV: 190.000.-TL. ( 460.000.TL. – 270.000.TL. )

İhraç Kaydıyla Teslimler:

İşlem Türü ( İhracatı Yapılacak Nihai Ürünlerin 11 – 1 / C Maddesi Kapsamında Teslimi )

Teslim Bedeli: 500.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 90.000.- TL.

İhracatın gerçekleştiği dönemde İade Edilecek Tecil Edilemeyen KDV: 90.000.- TL.

1.2 Doğrudan İhracat:

Çalışmamızın ilk kısmında İhraç kayıtlı mal teslimlerini inceledik. Bu bölümde ise ihracat yapan firmaları inceleyeceğiz. Kendi ürünleri üreten firmalar yurtdışına satış yaparak ihracat gerçekleştirmektedirler. Bu sayede hem firmalara hem de ülkemize döviz girişi olmaktadır. Öte yandan firmalarımızın yurtdışında kendi markalarını oluşturmaları, kendi reklamlarını yapmış olacaklardır. İhracat yapan firmalar yapmış oldukları alımlar nedeniyle yüklenmiş oldukları Katma Değer Vergisi’ni yurt dışındaki firmalara yansıtamamaktadırlar. KDV iade sistemi sayesinde firmalar yurtdışındaki müşterilerinden tahsil edemedikleri yüklendikleri KDV’yi devletten talep etmekte ve gerekli şartlar sağlandığı takdirde nakden/mahsuben iade sağlanmaktadır. Şimdi sırayla bu şartları inceleyelim:

1.2.1 Mal tesliminin ihracat sayılabilmesi için gerekli olan şartlar:

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun (11/1-a) maddesine göre, ihracat teslimleri ve bu teslimlere ilişkin hizmetler KDV’den istisnadır. Aynı kanunun 12. Maddesine göre bir teslimin ihracat sayılabilmesi için aşağıdaki şartların yerine getirilmesi gerekir:

a) Teslim yurt dışındaki bir müşteriye veya bir serbest bölgedeki alıcıya ya da yetkili gümrük antreposu işleticisine yapılmalı veya mallar yetkili gümrük antreposu işleticisine tevdi edilmelidir.

3065 sayılı Kanunun (12/2) nci maddesine göre yurtdışındaki müşteri, ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurtdışında olan alıcılar ile yurtiçinde bulunan firmanın yurtdışında kendi adına müstakil olarak faaliyet gösteren şubeleridir.

Türkiye'de ikametgâhı, işyeri, kanuni ve iş merkezi bulunan firmaların yurtdışında iş yapmak için açmış oldukları büro, temsilcilik, acentelik ve benzeri kuruluşlar Türkiye’de mukim firmaların yurtdışında kendi adına müstakil olarak faaliyet gösteren şubeleri kapsamındadır. Dolayısıyla, KDV mükelleflerinin yurtdışında iş yapmak için açmış oldukları şube, büro, temsilcilik, acentelik ve benzeri kuruluşlarında kullanmak veya satmak üzere yurtdışına çıkaracakları mallarla ilgili teslimler de kesin ihracat olması koşuluyla ihracat teslimi niteliğindedir.

Serbest bölgedeki alıcı kavramı, ilgili mevzuatları çerçevesinde söz konusu bölgelerde faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişi alıcıları ifade eder.

İhracat teslimine ait fatura ve benzeri belgelerin yukarıda belirtilen yurtdışındaki müşteri veya serbest bölgedeki alıcı adına düzenlenmesi gerekir.

b) Teslim konusu mal Türkiye Cumhuriyeti gümrük bölgesinden çıkarak bir dış ülkeye veya bir serbest bölgeye vasıl olmalı ya da yetkili gümrük antreposuna konulmalıdır.

Yapılan mal ihracatının beyan edileceği dönem faturanın kesildiği ay da değil, gümrük beyannamesinin kapanma tarihi esas alınacaktır. Bir başka ifade ile gümrük beyannamesinin iç gümrüklerce kapatıldığı tarih fiili ihracat tarihi olacaktır. Örneğin; 29 Haziran 2014 tarihinde kesilen ihracat faturası gümrük idaresi tarafından gümrük beyannamesi 1 Temmuz 2014 tarihinde kapatılmıştır. Dolayısıyla ihracat Haziran / 2014 KDV döneminde değil, Temmuz / 2014 KDV döneminde beyan edilecektir.

1.2.2 İhracatın Katma Değer Vergisi Beyannamesinde Gösterilmesi:

Fiilen gerçekleştirilen ihracat ilgili dönemin Katma Değer Vergisi Beyannamesinin “İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kısmının “Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler” tablosunda bulunan 301 kod numaralı işlem türü satırı kullanılmak suretiyle yapılır. Bu satıra Teslim ve Hizmet bedelinin tutarı yazılır. “Yüklenilen KDV” kısmına ise tebliğin IV/A bölümündeki açıklamalar dikkate alınarak belirlenen KDV tutarı yazılır. Şayet istisna kapsamına giren vergisin nakden veya mahsuben iadesi istenmiyorsa bu takdirde “Yüklenilen KDV” kısmına “0” yazılır.

1.2.3 İhracatın Tutarının Döviz Cinsinden Olması Durumu:

İhracat tutarı, gümrük beyannamesinin kapanma tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanan T.C Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden TL’ye çevrilir. Eğer kapanma tarihinde resmi kurlar ilan edilmemiş ise bu durumda kapanma tarihinden önceki ilk Resmi Gazete’de yayınlanmış bulunan kurlar üzerinden TL’ye çevrilir.

1.2.4 İade Talep Edilmesi Halinde Gerekli Evraklar ve Hazırlanması:

Yapılan ihracata ilişkin verilecek evraklar gümrük beyannamesi ve satış faturaları, bir dilekçe ile ihracatın yapıldığı döneme ilişkin beyanname ekinde vergi dairesine verilir. Şayet bu belgelerden elektronik ortamında verilmişse bu takdirde elektronik ortamda verilen evrakların beyanname ekinde ve kâğıt ortamında verilmesine gerek bulunmamakta, dilekçenin ekinde internet vergi dairesi liste alındısının vergi dairesine verilmesi yeterli olacaktır.

İhracata ilişkin gümrük beyannamesi verilebileceği gibi, gümrük beyannamelerindeki bilgilerin yer aldığı listelerin verilmesi de mümkündür. Verilecek listenin, gümrük beyannamesinin tarihi, sayısı, ihraç edilen malın cinsi, miktarı ve tutarı, gümrük kapısının ismi, varış ülkesi, varsa imalatçının adı-soyadı veya unvanı, varsa intaç ve çıkış tarihi bilgilerini içermesi gerekir.

İhracata ilişkin yurtdışındaki alıcı adına düzenlenen faturaların fotokopileri ya da faturaların dökümünü ihtiva eden firma yetkililerince imzalı ve kaşeli bir liste ibraz edilir.

1.2.5 Söz Konusu İhracat Mallarının İade Edilmesi:

Firmaların gerçekleştirmiş oldukları ihracat ürünleri çeşitli nedenlerden dolayı iade edilebilmektedir. Bu durumda 3065 sayılı Kanunun ithalat istisnasını düzenleyen 16/1-b maddesi hükmü uyarınca, ihracat istisnasından faydalanılarak ihraç edilen ancak; Gümrük Kanununun 168, 169 ve 170 inci maddelerinde belirtildiği şekilde geri gelen eşyanın ithalat istisnasından faydalanabilmesi için, bu eşya ile ilgili olarak ihracat istisnası nedeniyle faydalanılan miktarın gümrük idaresine ödenmesi veya bu miktar kadar teminat gösterilmesi gerekir. İhraç edildikten sonra geri gelen eşya için ithalat istisnasından faydalanılmak istenmemesi halinde, genel hükümler çerçevesinde KDV ödenerek eşyanın ithali mümkündür. Bu durumda, ilk ihracat kesin ihracat olarak değerlendirilir.

İthalat istisnasının uygulanabilmesi için ilgili gümrük idareleri ihracat istisnasından yararlanılan miktarı tespit etmek amacıyla mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesinden durumu bir yazı ile sorar. Bu yazıda geri gelen eşyanın cinsi, miktarı, tutarı, ilgili bulunduğu gümrük beyannamesinin tarih ve sayısı ile diğer gerekli bilgilere de yer verilir.

KDV ödenmek suretiyle satın alınan veya işletmede imal edilen malların geri gelmesi halinde, vergi dairelerince ihracat istisnasından faydalanılan miktarın belirlenmesinde, Kanunun 11 inci maddesi ile ihracatçıya getirilen imkânlar göz önüne alınarak aşağıdaki şekilde hareket edilir:

a) Vergi dairesince yapılacak inceleme sonunda, mükellefin geri gelen mallarla ilgili olarak ilgili olarak ihracat sırasında iade talebinde bulunulmamışsa bu durum ilgili gümrük idaresine bildirilir.

Bu yazıyı alan gümrük idareleri geri gelen eşya ile ilgili olarak ithalat istisnası kapsamında işlem yapar.

b) Geri gelen malların bünyesine giren vergiler için ihracatçı, bu vergileri indiremeyip nakden veya mahsuben iade olarak talep etmesi halinde, iade henüz yapılmamışsa ihracatçının KDV iadesinden yararlanmadığı kabul edilir ve geri gelen mallar için gümrükte KDV ödenmesi istenmez. Bu durumda, ihracatçının ilgili dönem beyannamesinde “iade” olarak beyan edilen tutarın geri gelen mallara isabet eden kısmı, malların geri geldiği vergilendirme dönemi 1 No.lu KDV Beyannamesinin 103 no.lu satırına yazılarak indirilir.

c) İhraç edilen malın, bu mala ait yüklenilen KDV’nin nakden veya mahsuben iadesinden sonra geri gelmişse, geri gelen mallara isabet eden iade tutarının gümrükte ödenmesinden sonra ithalat istisnası kapsamında işlem yapılır. Dolayısıyla, geri gelen malların bünyesine giren vergiler için ihracatçının, bu vergileri indiremeyip nakden veya mahsuben iade olarak aldığının belirlenmesi halinde bu iadeden; geri gelen mallara isabet eden kısım kadar ihracat istisnasından faydalanıldığı belirtilir.

ç) Vergi dairelerince, geri gelen eşyayla ilgili olarak ihracatçının ihracat istisnası nedeniyle faydalandığı miktar tespit edildikten sonra ilgili gümrük idaresine durum bildirilir.

d) Geri gelen mallara ilişkin olarak yüklenilen vergilerin indirim yolu ile giderilmiş veya iade talep edilmeksizin sonraki dönemlere devredilmiş olması hallerinde, bu vergilere ilişkin olarak bir işlem yapılmaz.

Geri gelen eşya dolayısıyla ihracatçı tarafından ilgili gümrük idaresine ödenen KDV, ilgili dönem beyannamesinde indirim konusu yapılabilir.

1.2.6 İade İçin Gerekli Olan Evraklar:

Gerçekleştirilen mal ihracatından kaynaklanan iade taleplerinde aşağıdaki belgeler aranır:

 Standart iade talep dilekçesi

 Satış faturaları listesi

 Gümrük beyannamesi veya listesi (Serbest bölgeye yapılan ihracatta serbest bölge işlem formu, posta veya kargo yoluyla gerçekleştirilen ihracatta elektronik ticaret gümrük beyannamesi)

 İhracatın beyan edildiği döneme ait indirilecek KDV listesi

 Yüklenilen KDV listesi

 İadesi Talep Edilen KDV Hesaplama Tablosu

1.2.7 Mahsuben İade:

Mükelleflerin mal ihracından kaynaklanan mahsuben iade talepleri, yukarıdaki belgelerin ibraz edilmiş olması halinde miktarına bakılmaksızın vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir.

1.2.8 Nakden İade

Mükelleflerin mal ihracından kaynaklanan ve 5.000 TL’yi aşmayan nakden iade talepleri vergi inceleme raporu, YMM raporu ve teminat aranmadan yerine getirilir. İade talebinin 5.000 TL’yi aşması halinde, aşan kısmın iadesi vergi inceleme raporu veya YMM tasdik raporuna gerçekleştirilir. Teminat verilmesi halinde, mükellefin iade talebi yerine getirilir ve teminat, vergi inceleme raporu veya YMM raporu sonucuna göre çözülür.

Buraya kadar yapmış olduğumuz açıklamaları örnekler üzerinden açıklayalım:

ÖRNEK 1: XYZ A.Ş.’nin Ekim / 2014 Dönemine ilişkin verileri şöyledir:

Yurtiçi Satışlar: 400.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 72.000.- TL.

Yurtdışı Satışlar: 500.000.- TL.

Yüklenilen KDV: 70.000.- TL.

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 145.000.- TL.

Bu durumda XYZ A.Ş.’nin Ocak / 2014 KDV Beyannamesi şöyle olacaktır:

Tevkifat Uygulanmayan işlemler:

Matrah: 400.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 72.000.- TL.

İlave Edilecek KDV: 0.- TL.

Toplam Hesaplanan KDV: 72.000.- TL.

İndirimler:

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 145.000.- TL.

İndirimler Toplamı: 170.000.- TL.

Sonuç Hesapları:

Tecil Edilecek KDV: 0.-TL.

Ödenecek KDV: 0.-TL.

İade Edilmesi Gereken KDV: 70.000.-TL.

Sonraki Döneme Devreden KDV: 28.000.-TL. ( 170.000. – 70.000. – 72.000 )

İstisnalar ve İade Hakkı Doğuran İşlemlere

İlişkin Bildirim:

İstisna Türü ( Mal İhracatı )

Teslim Bedeli: 500.000.- TL.

Yüklenilen KDV: 70.000.- TL.

İade Edilebilir KDV: 70.000.- TL.

ÖRNEK 2: XYZ A.Ş.’nin Ekim / 2014 Dönemine ilişkin verileri şöyle olsun:

Yurtiçi Satışlar: 1.000.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 180.000.- TL.

Yurtdışı Satışlar: 500.000.- TL.

Yüklenilen KDV: 70.000.- TL.

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 145.000.- TL.

Bu durumda XYZ A.Ş.’nin Ocak / 2014 KDV Beyannamesi şöyle olacaktır:

Tevkifat Uygulanmayan işlemler:

Matrah: 1.000.000.- TL.

Hesaplanan KDV: 180.000.- TL.

İlave Edilecek KDV: 0.- TL.

Toplam Hesaplanan KDV: 180.000.- TL.

İndirimler:

Önceki Dönemden Devreden KDV: 25.000.- TL.

Bu Döneme Ait İndirilecek KDV: 145.000.- TL.

İndirimler Toplamı: 170.000.- TL.

Sonuç Hesapları:

Tecil Edilecek KDV: 0.-TL.

Ödenecek KDV: 10.000.-TL.

İade Edilmesi Gereken KDV: 0.-TL.

Sonraki Döneme Devreden KDV: 0.-TL.

İstisnalar ve İade Hakkı Doğuran İşlemlere

İlişkin Bildirim:

İstisna Türü ( Mal İhracatı )

Teslim Bedeli: 500.000.- TL.

Yüklenilen KDV: 70.000.- TL.

İade Edilebilir KDV: 70.000.- TL.

Yukarıda verdiğimiz 2. örnekten de anlaşılacağı üzere firmaya ödeme çıktığından dolayı yüklenmiş olduğu KDV’yi iade talep edemeyecektir. Çünkü yüklenmiş olduğu vergileri indirim yoluyla kullanmış bulunmaktadır.

SONUÇ:

Bu çalışmamızda gerek ihraç kayıtlı satışlar gerekse ihracat satışlarını anlatmaya çalıştık. Her iki durumda da firmalar büyüyüp dünya markaları ile rekabet edecek, teknoloji ve üretimi geliştirecektir. Aynı zamanda ülkemize döviz giriş olacak, bu sayede yatırımlar artacak, işsizlik düşecek, GSMH artacak, ülkemiz gelişen ülkeler listesinde yer alacaktır.

KAYNAKÇA:

1. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

2. 6183 Sayılı Amme Alacakları Tahsili Usulü Hakkında Kanun

3. 26.04.2014 Tarihinde ve 28.983 Sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan Katma Değer Vergisi Genel

Uygulama Tebliği

4. 16.10.2014 Tarihinde ve 29.147 Sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanan Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ( Seri No:1 )

5. M. Aykut Kellecioğlu, Gelirler Baş Kontrolörü, Katma Değer Vergisinde İstisna ve İade Uygulama Rehberi, İSMMMO Yayınları, Ocak 2008

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Tayyar Ateş Yeminli Mali Müşavirlik

Merkez Mah. Perihan Sk. No:67/1 Emin Bey Apt. Kat:4 D:5 Şişli / İstanbul 

+90 212 219 74 81