Ara
  • Olga Ateş

6645 Sayılı Kanun İle 4857 Sayılı İş Kanunu'nda Yapılan Değişikliklerle Neler Getirildi?

Raşit ULUBEY

Lebib Yalkın Dergisi

Özet

Başbakanlığın 09.12.2014 tarihli ve 4941 sayılı yazısıyla Kanun tasarısı olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) gönderilen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı'nın TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri 04.04.2015 günü tamamlanmış ve kanunlaşmıştır.

Halen Cumhurbaşkanlığı'nda onayda bulunan 6645 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca imzalanmasından sonra Resmi Gazete'de yayınlanacaktır.

Anahtar Kelimeler: İşçi, işveren, işyeri.

1. Başlangıç

Başbakanlığın 09.12.2014 tarihli ve 4941 sayılı yazısıyla Kanun tasarısı olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne(TBMM) gönderilen ve 687 sıra sayısıyla Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşler Komisyonu'nda görüşülen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısının TBMM Genel Kurulu'ndaki görüşmeleri 04.04.2015 günü tamamlanmış ve 6645 sayıyla Kanunlaşmıştır. Halen Cumhurbaşkanlığı'nda onayda bulunan ve Cumhurbaşkanı tarafından veto edilmesi beklenmeyen 6645 sayılı Kanun, Cumhurbaşkanınca imzalanmasından sonra Resmi Gazete'de yayınlanacaktır.

Bu makalemizde 6645 sayılı Kanunla 4857 sayılı İş Kanunu'nda yapılan değişiklikler ele alınıp, değerlendirilecektir.

2.6645 Sayılı Kanunla İş Kanunu'nda Yapılan Değişiklikler Nelerdir?

2.1- 4857 sayılı Kanunun "Fazla çalışma ücreti" başlıklı 41'inci maddesinin onuncu fıkrasında 6645 sayılı Kanunla değişiklik yapılmıştır.

6645 sayılı Kanunun 34'üncü maddesiyle yapılan bu değişiklikle; 10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 4'üncü maddesiyle değişen ve 01 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunan İş Kanunu'nun 41'inci maddesinin onuncu fıkrasındaki, yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42'nci ve 43'üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık 36 saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %100'ünden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödeneceği hükmü, bu kez 6645 sayılı Kanunla; yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42'nci ve 43'üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık 37.5 saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücretin, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %100'ünden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödeneceği şeklinde değiştirilmiştir.

6552 sayılı torba Kanunun 9'uncu maddesiyle 3213 sayılı Maden Kanunu'na ilave edilen Ek Madde 9'a göre, "Linyit" ve "Taşkömürü" çıkarılan işyerlerinde, yer altında çalışan işçilere ödenecek ücret miktarı 4857 sayılı Kanunun 39'uncu maddesi uyarınca belirlenen asgari ücretin iki katından az olamayacağından, bu yerlerde çalışan işçilere ödenecek fazla çalışma ücreti de en az 2 asgari ücretin birim saat başına düşen miktarının %100'ünden (2015 yılı ilk 6 ayı için brüt 21,36 TL/Saatten, ikinci 6 ayı için 22.64 TL/Saatten) az olamayacaktır.

2.2- 4857 sayılı Kanunun "Hafta tatili ücreti" başlıklı 46'ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi ile "Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller" başlıklı 55'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde, ayrıca "İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık" başlıklı 104'üncü maddesinin ikinci fıkrasında 6645 sayılı Kanunla değişiklik yapılmıştır.

6645 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle yapılan bu değişiklikle; İş Kanunu'nun 46'ncı maddesinin çalışılmış günler gibi hesaba katılan üçüncü fıkrasının (b) bendindeki; "Evlenmelerde üç güne kadar, ana veya babanın, eşin, kardeş veya çocukların ölümünde üç güne kadar verilmesi gereken izin süreleri" şeklindeki hüküm, 6645 sayılı Kanunla; Ek 2'nci maddede sayılan izin süreleri şeklinde değişmiştir.

Yine yapılan değişiklikle; İş Kanunu'nun 55'inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendindeki; "İşçilerin evlenmelerinde üç güne kadar, ana veya babalarının, eşlerinin, kardeş veya çocuklarının ölümünde üç güne kadar verilecek izinler" şeklindeki hüküm, 6645 sayılı Kanunla; Ek 2'nci maddede sayılan izin süreleri şeklinde değişmiştir.

6645 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle yapılan değişiklikle, İş Kanunu'nun 104'üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki; 64'üncü(Telafi çalışması) ve 65'inci (Mülga-Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği) maddede öngörülen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 220 Türk Lirası (2015 yılında 270,-TL.) idari para cezası verileceği şeklinde olan hüküm, 15.05.2008 tarihli ve 5763 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle mülga olan (yürürlükten kaldırılan) 65'inci maddenin metinden çıkartılması suretiyle "64'üncü maddede öngörülen hükümlere aykırı davranan işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 220 Türk Lirası (2015 yılında 270,-TL.) idari para cezası verilir." olarak değişmiştir.

2.3- 4857 sayılı Kanuna 6645 sayılı Kanunun 35'inci maddesiyle "Mazeret izni" başlıklı Ek Madde 2 ilâve edilmiştir.

Yapılan bu ilaveyle; işçiye; evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana veya babasının, eşinin, kardeşinin, çocuğunun ölümü hâlinde 3 gün, eşinin doğum yapması hâlinde ise 5 gün ücretli izin verileceği, işçilerin en az % 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan çocuğunun tedavisinde, hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden sadece biri tarafından kullanılması şartıyla, bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde 10 güne kadar ücretli izin verileceği hükmü getirilmiştir.

Buna göre, daha önce İş Kanunu'nda bulunmayan mazeret izni konusu işçiler için getirilmiş ve bu iznin makalemizin bir üst paragrafında belirtilen koşullarda 3 gün olarak, eşin doğum yapması durumunda da 5 gün olarak ücretli izin şeklinde kullanılacağı ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca, makalemizin iki üst paragrafında belirtilen koşullarda (en az % 70 oranında engelli veya süreğen hastalığı olan) çocuğunun tedavisi için bir yıl içinde 10 güne kadar ücretli izin verilecek, bu izin hastalık raporuna dayalı olarak ve çalışan ebeveynden yalnızca biri tarafından kullanılabilecektir.

6645 sayılı Kanunla getirilen ücretli mazeret izninin/izinlerinin 4857 sayılı Kanunun 53' üncü maddesinde düzenlenen yıllık ücretli izin sürelerinden düşülmesi/mahsup edilmesi söz konusu olmayacaktır.

2.4- 4857 sayılı Kanunun "Çalışma süresi" başlıklı 63'üncü maddesinin birinci fıkrasında 6645 sayılı Kanunun 36'ncı maddesiyle değişiklik yapılmıştır.

Yapılan bu değişiklikle; 10.09.2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 7'nci maddesiyle ilave edilen ve 01 Ocak 2015 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunan İş Kanunu'nun 63'üncü maddesinin birinci fıkrasındaki, yer altı maden işlerinde çalışan işçiler için yer altındaki çalışma süresinin; haftada en çok 36 saat olduğu ve günlük 6 saatten fazla olamayacağı hükmü, bu kez 6645 sayılı Kanunla; yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin çalışma süresinin; günde en çok 7.5 saat ve haftada en çok 37.5 saat olduğu şeklinde değiştirilmiştir.

2.5- 4857 sayılı Kanunun "Gece süresi ve gece çalışmaları" başlıklı 69'uncu maddesinin üçüncü fıkrasında 6645 sayılı Kanunun 37'nci maddesiyle değişiklik yapılmıştır.

Yapılan bu değişiklikle daha önce; çalışma hayatında "gece"nin en geç saat 20:00'de başlayarak en erken saat 06:00'ya kadar geçen ve her halde en fazla 11 saat süren dönem olduğu, bazı işlerin niteliğine ve gereğine göre yahut yurdun bazı bölgelerinin özellikleri bakımından, çalışma hayatına ilişkin "gece" başlangıcının daha geriye alınması veya yaz ve kış saatlerinin ayarlanması, yahut gün döneminin başlama ve bitme saatlerinin belirtilmesi suretiyle bu paragrafta belirtilen hükmün uygulama şekillerini tespit etmek yahut bazı gece çalışmalarına herhangi bir oranda fazla ücret ödenmesi usulünü koymak veyahut gece işletilmelerinde ekonomik bir zorunluluk bulunmayan işyerlerinde işçilerin gece çalışmalarını yasak etmek üzere yönetmelikler çıkartılabileceği, işçilerin gece çalışmalarının 7.5 saati geçemeyeceği şeklinde olan metne, diğer bölümler aynı kalmak üzere "'7.5 saati geçemez." hükmünden sonra gelmek üzere, ancak, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti yürütülen işlerde işçinin yazılı onayının alınması şartıyla 7.5 saatin üzerinde gece çalışması yaptırılabileceği cümlesi ilave edilmiştir.

Bu ilaveyle, turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmeti işlerinde gece 7.5 saatten fazla çalışma yapılabilmesi ve 7.5 saati geçen çalışma süresinin fazla mesai/çalışma olarak değerlendirilmesi yasal hale gelmektedir.

2.6- 4857 sayılı Kanunun "Çalışma yaşı ve çocukları çalıştırma yasağı" başlıklı 71'inci maddesinin bir, dördüncü fıkraları 6645 sayılı Kanunun 38'inci maddesiyle değişmiş, üç ve beşinci fıkrasında değişiklik yapılmış, ayrıca maddeye (71) bir yeni fıkra ilave edilmiş, bu ilaveyle fıkra sayısı beşten altıya yükselmiştir.

İş Kanunu'nun 71. maddesinin yeni halinde;

15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılmasının yasak olduğu, ancak, 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış olan çocukların; bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilecekleri, 14 yaşını doldurmamış çocukların ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilecekleri,

Çocuk ve genç işçilerin işe yerleştirilmelerinde ve çalıştırılabilecekleri işlerde güvenlik, sağlık, bedensel, zihinsel ve psikolojik gelişmelerinin, kişisel yatkınlık ve yeteneklerinin dikkate alınacağı, çocuğun gördüğü işin onun okula gitmesine, mesleki eğitiminin devamına engel olamayacağı, derslerini düzenli bir şekilde izlemesine zarar veremeyeceği,

18 yaşını doldurmamış çocuk ve genç işçiler bakımından yasak olan işler ile 15 yaşını tamamlamış, ancak 18 yaşını tamamlamamış genç işçilerin çalışmasına izin verilecek işlerin, 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocukların çalıştırılabilecekleri hafif işlerin, 16 yaşını doldurmuş fakat 18 yaşını bitirmemiş genç işçilerin hangi çeşit işlerde çalıştırılabileceklerinin ve çalışma koşullarının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından 6 ay içinde çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği (bu Yönetmelik 06.04.2004 tarihli ve 25425 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır),

Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocukların çalışma saatlerinin günde 7 ve haftada 35 saatten; sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde çalışanların ise günde 5 ve haftada 30 saatten fazla olamayacağı, bu sürenin, 15 yaşını tamamlamış çocuklar için günde 8 ve haftada 40 saate kadar artırılabileceği,

Okul öncesi çocuklar ile okula devam eden çocukların eğitim dönemindeki çalışma sürelerinin, eğitim saatleri dışında olmak üzere, en fazla günde 2 saat ve haftada 10 saat olabileceği, okulun kapalı olduğu dönemlerde çalışma sürelerinin bir önceki paragrafta öngörülen süreleri aşamayacağı,

Sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinin kapsamı, bu faaliyetlerde çalışacak çocuklara çalışma izni verilmesi, yaş grupları ve faaliyet türlerine göre çalışma ve dinlenme süreleri ile çalışma ortamı ve şartları, ücretin ödenmesine ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususların; Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Radyo ve Televizyon Üst Kurulunun görüşleri alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği,

belirtilmektedir.

2.7- 4857 sayılı Kanunun "İşin düzenlenmesine ilişkin hükümlere aykırılık" başlıklı 104'üncü maddesinin birinci fıkrasında 6645 sayılı Kanunun 39'uncu maddesiyle değişiklik yapılmıştır.

Yapılan bu değişiklikle; bu Kanunun 63'üncü maddesinde ve bu maddede belirtilen yönetmelikte belirlenen çalışma sürelerine aykırı olarak işçilerini çalıştıran veya 68' inci maddesindeki ara dinlenmelerini bu maddeye göre uygulamayan veya işçileri 69'uncu maddesine aykırı olarak geceleri 7.5 saatten fazla çalıştıran; gece ve gündüz postalarını değiştirmeyen, 71'inci maddesi hükmüne ("hükmüne" ibaresinden sonra olmak üzere "ve bu maddenin son fıkrasında anılan yönetmelik hükümlerine" ibaresi ilave edilmiştir.) aykırı hareket eden, 72'nci maddesi hükümlerine aykırı olarak bu maddede belirtilen yerlerde 18 yaşını doldurmamış erkek çocukları ve gençleri ve her yaştaki kadınları çalıştıran, 73'üncü maddesine aykırı olarak çocuk ve genç işçileri gece çalıştıran veya aynı maddede anılan yönetmelik hükümlerine aykırı hareket eden 74'üncü maddesindeki hükme aykırı olarak doğumdan önceki ve sonraki sürelerde gebe veya doğum yapmış kadınları çalıştıran veya ücretsiz izin vermeyen, 75'inci maddesindeki işçi özlük dosyalarını düzenlemeyen, 76'ncı maddesinde belirtilen yönetmelik hükümlerine uymayan işveren veya işveren vekiline 1.200,- Türk Lirası (2015 yılında 1.478,- TL) idari para cezası verileceği belirtilmiştir.

6645 sayılı Kanunla 4857 sayılı Kanunun 104'üncü maddesinde yapılan değişiklik, öncesi işveren veya vekiline idari para cezası uygulanabilmesi için 4857 sayılı Kanunun 71'inci maddesine aykırı hareket edilmesi aranırken, 6645 sayılı Kanunla 4857 sayılı Kanunun 104'üncü maddesinde yapılan değişiklik sonrası, idari para cezası uygulanabilmesi için 71'inci madde hükmüne ve 6645 sayılı Kanunla 71'inci maddeye ilave edilen fıkrada (altıncı fıkra) belirtilen yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edilmesi gerekmektedir.

2.8- 4857 sayılı Kanunun "Bazı kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların kıdem tazminatı" başlıklı 112'nci maddesine 6645 sayılı Kanunun 40'ıncı maddesiyle bir fıkra ilâve edilmiştir.

4857 sayılı Kanunun 112'nci maddesine yedinci fıkra olarak 6645 sayılı Kanunla ilave edilen fıkrada; 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamında rödövans sözleşmeleri (Rödövans sözleşmesinde ruhsat sahibi madenci işletme iznini rödövansçıya devretmekte bunun karşılığında rödövansçıdan, rödövans bedeli denen pay almaktadır.

Başka bir anlatımla rödövans maden ruhsat karının hak sahibi tarafından başkalarına süreli tahsisinde ton başına elde edilen hasılat (kira) geliri olarak tanımlanmaktadır.) çerçevesinde yeraltı maden işletmeciliği yapan şirketlere ve ortaklarına ait malların Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el koyma veya takip yoluyla satışından elde edilen gelirlerin, öncelikle bu sözleşmeler kapsamında söz konusu şirketlerde çalışmış olan işçilerden, iş sözleşmeleri kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona ermiş olanların kıdem ve ihbar tazminatları ile izin, fazla çalışma ve diğer ücret alacaklarının ödenmesinde kullanılacağı, bu ödemelerin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından ilgililerin hesaplarına yatırılmak suretiyle gerçekleştirileceği, ödemeye esas bilgi ve belgelerin, işçinin son çalıştığı işvereni tarafından Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna teslim edileceği hükmü yer almaktadır.

Buradan, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından el konulan ve satılan işyerlerinin, satışından elde edilen gelirlerden, öncelikle bu işyerinde çalışan ve iş sözleşmesi kıdem tazminatını hak edecek şekilde sona eren işçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, bunun yanında işçilerin izin, fazla mesai/çalışma ve diğer ücret alacaklarının karşılanacağı belirtilmektedir.

3. Sonuç

Başbakanlığın 09.12.2014 tarihli ve 4941 sayılı yazısıyla Kanun tasarısı olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) gönderilen İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı 04.04.2015 tarihinde TBMM'de 6645 sayıyla kanunlaşmıştır.

Söz konusu Kanunla (6645), İş Kanunu'nun 41, 46, 55, 63, 69, 71, 104, 112'nci maddelerinde değişiklik yapılmış, ayrıca İş Kanunu'na "Mazeret izni" başlıklı Ek Madde 2 eklenmiştir.

Bu değişikliklerden özellikle, evlenme, doğum ve ölümler için işçiye ücretli mazeret izni verilmesi ve bu iznin yıllık ücretli izinden mahsup edilemeyecek olması anlamlıdır.

Kaynakça

-6645 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun

-4857 sayılı İş Kanunu

-3213 sayılı Maden Kanunu

-4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu

164 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Tayyar Ateş Yeminli Mali Müşavirlik

Merkez Mah. Perihan Sk. No:67/1 Emin Bey Apt. Kat:4 D:5 Şişli / İstanbul 

+90 212 219 74 81