Ara
  • Olga Ateş

Geçmişe Dönük Mükellefiyet Tesisinin Ortaya Çıkardığı Sorunun Çözümü

Abdullah SARAÇ*

Yaklaşım Dergisi

I- GİRİŞ

Yapılan tespitler sonucu geçmişe yönelik mükellefiyet tesis edilenlere (mükellefiyet tesis edildiği tarihten itibaren) elektronik beyanname ve bildirimleri vermemeleri nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezaları mükellefler nezdinde mağduriyetlere neden olmakta ve bu durum mükellefler tarafından genellikle dava konusu yapılmaktadır. Vergi İdaresi yeni bir düzenlemeyle bu soruna bir çözüm getirmektedir.

II- ÖZEL USULSÜZLÜK VE USULSÜZLÜK CEZALARINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 257. maddesinin Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye dayanılarak vergi beyannamelerinin ve belirli bir haddi aşan mal ve hizmet alımlarının Form Ba (Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu), mal ve hizmet satışlarının ise Form Bs (Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu) ile elektronik ortamda gönderilmesine ilişkin yükümlülükler getirilmiş ve bu yükümlülüklere ilişkin usul ve esaslar konuyla ilgili yayımlanan genel tebliğlerle duyurulmuştur. Söz konusu yükümlülüklere uyulmaması durumunda anılan Kanun’un mükerrer 355. maddesine göre özel usulsüzlük cezası kesilmektedir.

Vergi mükellefiyeti, mükelleflerin başvurusu üzerine tesis edilebildiği gibi vergi inceleme raporları, vergi dairesi tespitleri veya sair tespitler dikkate alınarak idare tarafından da tesis edilebilmektedir. Mükellefiyet tesisini gerektiren yükümlülük meydana gelmesine rağmen mükellefiyetin süresinde tesis edilmediği hallerde durumun tespitini müteakip geçmişe yönelik mükellefiyet tesis edilmektedir. Mükellefiyet tesisinden itibaren ise ilgili mükelleflere elektronik ortamda yerine getirilmesi gereken söz konusu yükümlülüklerini süresinde yerine getirmemeleri nedeniyle özel usulsüzlük cezaları tatbik edilmektedir. Örneğin, 2013 Ocak ayında mükellefiyet tesis edilmesi gereken bir durumun tespiti halinde mükellefe 2013 Ocak ayında başlayacak şekilde mükellefiyet tesis edilmekte ve mükellefin aylık, üç aylık veya yıllık vermesi gereken tüm bildirim ve beyannamelerin (KDV beyannameleri, yıllık gelir vergisi beyannamesi gibi) süresinde verilmemesi gerekçe gösterilerek vergi cezaları kesilmektedir.

Kesilen bu cezalara karşı açılan davalarda, yargı mercilerince, geriye yönelik mükellefiyet kaydı tesis edildikten sonra mükellefiyete bağlı sorumlulukların ancak ileriye yönelik olarak yerine getirilmesinin beklenebileceği, işe başlama tarihi ile mükellefiyetin tesis edildiği tarih arasındaki dönemlerde elektronik ortamda beyanname verilmesinin hukuken ve fiilen mümkün olmadığı, elektronik ortamda beyanname vermesi gerektiğinden haberdar olmayan davacı adına beyanname vermediğinden hareketle ceza kesilemeyeceği gibi gerekçelerle bu cezaların kaldırılması yönünde verilen kararlar müstakar hale gelmiştir.

Müstakar hale gelen yargı kararları sonucu kaldırılan söz konusu cezalarla ilgili olarak, idare ile mükellefler arasında ihtilaflara ve idarenin gereksiz yere yargılama gideri ödemesine mahal vermemek için bundan sonra geçmişe yönelik mükellefiyet tesis edilenlere elektronik ortamda beyanname ve bildirimlerin verilmemesi nedeniyle, söz konusu beyanname ve bildirim verilmeyen dönemlere ilişkin olarak Kanun’un mükerrer 355. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası veya 352. maddesi uyarınca usulsüzlük cezası kesilmeyecektir.

Diğer taraftan, beyanname verilmemesi nedeniyle söz konusu mükellefler hakkında geçmişe yönelik olarak verginin tarh edilmesine, süresinde tahakkuk etmeyen vergiler için vergi ziyaı cezası kesilmesine ve işe başlamanın süresinde bildirilmemesi nedeniyle Kanun’un 352/I-7 maddesi hükmü uyarınca usulsüzlük cezası kesilmesine yönelik işlemlerin yapılmasına devam edilecektir.

III- YENİ DURUMDA MÜKELLEFLERE YAPILACAK BİLDİRİM

Geçmişe yönelik olarak mükellefiyet tesis edilen mükelleflerden beyannamelerini ve Form Ba ile Form Bs bildirimlerini elektronik ortamda göndermek zorunda olanlara, ilgili vergi dairelerince; haklarında vergi türleri de belirtilmek suretiyle mükellefiyet tesis edildiği, 340 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ve 15 Sıra Numaralı Vergi Usul Kanunu Sirküleri’nde yer alan esaslar çerçevesinde beyanname ve bildirimlerini elektronik ortamda vermelerini sağlayacak işlemleri yerine getirmeleri için kendilerine 15 günlük süre verildiği hususu bir yazı ile tebliğ edilecektir.

Mükellefe tebliğ edilen bu yazıda;

- Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içindeki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin, sürelerinde ve duruma göre elden, posta vasıtasıyla veya elektronik ortamda verilmesi gerektiği,

- Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü, bu yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün geçtikten sonraki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin ise sürelerinde, mutlaka elektronik ortamda verilmesi gerektiği,

- Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda haklarında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun ceza hükümlerinin tatbik edileceği

hususlarına da yer verilecektir.

IV- UYGULANACAK CEZALAR

Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü, vergi dairesince yazılan yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içindeki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin sürelerinde elden, posta vasıtasıyla veya elektronik ortamda verilmemesi durumunda, vergi dairesince Kanun’un 352. maddesine göre usulsüzlük cezaları kesilecektir. Ayrıca, beyannamenin süresinde verilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezasını gerektiren durumlarda Kanun’un 336. maddesine göre vergi ziyaı cezası ile usulsüzlük cezası karşılaştırılacak ve daha ağır olan ceza uygulanacaktır.

Beyanname ve bildirim verme süresinin son günü, vergi dairesince yazılan yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 gün geçtikten sonraki tarihlere denk gelen beyanname ve bildirimlerin sürelerinde elektronik ortamda verilmemesi durumunda ise vergi dairesince Kanun’un mükerrer 355. maddesi uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilecektir. Ayrıca beyannamenin süresinde verilmemesi nedeniyle vergi ziyaı cezasını gerektiren durumlarda vergi ziyaı cezası kesilecektir.

V- SONUÇ

Mükelleflere geçmişe yönelik mükellefiyet tesis edilmesi sonucunda elektronik beyanname ve bildirimleri vermemeleri nedeniyle kesilen özel usulsüzlük cezaları mükellefler nezdinde mağduriyetlere neden olmakta ve bu durum mükellefler tarafından dava konusu yapılmaktaydı. Dava konusu yapılan Vergi İdaresi davaları kaybetmekte ve bu durumda dava giderlerini de üstlenmekteydi.

Yapılan düzenlemeyle geçmişe yönelik olarak vergi mükellefiyeti tesis edilen mükelleflere ilgili vergi dairesince bildirim yapılarak tebliğ tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde geçmiş dönemlere ilişkin gerekli bildirimlerin/beyannamelerin verilmesi istenecektedir. Bu süre sonunda yükümlülüğünü yerine getirmeyen mükelleflere usulsüzlük cezası ve gerekiyorsa vergi ziyaı cezası kıyas yapılarak kesilecektir. Vergi dairesince yazılan yazının tebliğinden itibaren 15 gün geçtikten sonraki tarihlere denk gelen ve elektronik ortamda verilmesi gereken bildirimlerin/beyannamelerin süresinde verilmemesi durumunda ise mükellefe özel usulsüzlük cezası ve gerekiyorsa vergi ziyaı cezası kesilecektir.

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Tayyar Ateş Yeminli Mali Müşavirlik

Merkez Mah. Perihan Sk. No:67/1 Emin Bey Apt. Kat:4 D:5 Şişli / İstanbul 

+90 212 219 74 81