Ara
  • Olga Ateş

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Uygulanan İstisnalarda Son Durum Nedir?

Lütfü MUTLU

Lebib Yalkın Dergisi

Özet

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile teknolojik bilgi üretmek, üretimde yeniliği artırmak, ürün kalitesini ve standartlarını yükseltmek, üretimde verimliliği artırmak, teknoloji yoğun üretim yöntemlerini geliştirmek, ülkenin araştırmacı teknolojiyi üretimde kullanıp sermayeye dönüştürücü altyapıyı kurarak bu altyapıya uygun personelle sürekli bir kalite ve verimlilik artışı sağlamak amacıyla Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösteren gelir ve kurumsal vergisi mükelleflerine vergisel teşvikler sağlanmıştır. Kurumlar Vergisi ve KDV Kanunu'nda yapılan son değişiklik ile 01.01.2015 tarihi itibariyle, araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan buluşların kiralanması neticesinde elde edilen kazanç ve iratların Kurumlar Vergisinden % 50'si, KDV'den ise bu kazançların tamamı vergiden istisna edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Ar-Ge, yenilik, istisna, gayrimaddi hak, teknoloji geliştirme bölgeleri.

1. Giriş

Bilindiği üzere Kanun Koyucu ülke ekonomisinin uluslararası platformda daha rekabetçi bir yapıya kavuşması maksadıyla teknolojik yenilikleri artırmak, üretimde yüksek kalite ve verimlilik artışını sağlamak, teknolojik ilerlemelerin ülkede kullanımını sağlamak için 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nu yayımlamıştır.

Teknoloji geliştirme bölgelerinin kuruluşu, işleyişi, yönetim ve denetimi ve bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumluluklar ise 01/04/2014'te yürürlüğe giren Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından çıkarılan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinde düzenlenmiştir.

Bu düzenlemelere ilaveten vergi mevzuatına Tekno Kentlerde yapılan çalışmalara ve bu çalışmalar karşılığı üretilen yazılım, donanım vb. yeniliklerinin satışı ve kiralanmasına vergisel teşvikler getirilmiştir.

Bu çalışmamızda Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde faaliyet gösterenlere getirilen istisnaların yeterli olup olmadığına ve uygulamada karşılaşılan sorunlara değineceğiz.

2.Yasal Düzenlemeler ve Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde İstisnanın Uygulanması

2.1. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nda Yer Alan İstisna

6170 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi ile 12/3/2011 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 4691 sayılı Kanun'un geçici 2'nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Yönetici şirketlerin bu Kanun uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar ile bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bölgede çalışan Ar-Ge ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. Muafiyet kapsamındaki destek personeli sayısı Ar-Ge personeli sayısının yüzde onunu aşamaz."

2.2. Yazılım ve Ar-Ge Faaliyetlerinden Elde Edilen Kazançlarda Kurumlar Vergisi İstisnasının Kapsamı

Yapılan düzenlemeyle teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin, münhasıran bu bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar, faaliyete başlanılan tarihten bağımsız olmak üzere, 31/12/2023 tarihine kadar kurumlar vergisinden istisna edilmiştir.

Öte yandan, 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğine göre ; teknoloji geliştirme bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge faaliyetinde bulunan şirketlerin, bu faaliyetler sonucu buldukları ürünleri kendilerinin seri üretime tabi tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayri maddi haklara isabet eden kısmı, transfer fiyatlandırması esaslarına göre ayrıştırılmak suretiyle istisnadan yararlanabilecektir. Üretim ve pazarlama organizasyonu nedeniyle doğan kazancın diğer kısmı ise istisna kapsamında değerlendirilmeyecektir. Ancak lisans, patent gibi gayrimaddi haklara bağlanmamış olmakla birlikte uyarlama, yerleştirme, geliştirme, revizyon, ek yazılım gibi faaliyetlerden elde edilen kazançların istisna kapsamında değerlendirileceği tabiidir.

Bölgede faaliyet gösteren mükelleflerin, 4691 sayılı Kanun kapsamı dışındaki ticari işlemlerinden elde edecekleri gelirleri ile olağandışı gelirlerinin istisna kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda, nakitlerin değerlendirilmesi sonucu oluşan faiz gelirleri, yabancı para cinsinden aktifler dolayısıyla oluşan kur farkları ve iktisadi kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan gelirler istisna kapsamında değerlendirilmeyecektir.

2.3. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nda Yer Alan İstisna

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na göre 25/12/2003 tarihinde 5035 sayılı Kanun'un 11'inci maddesiyle eklenen geçici 20/1 maddesine göre, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'na göre teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden müstesna olduğu hüküm altına alınmıştır.

2.4. 5746 Sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda Yer Alan İstisnalar

26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nun geçici 2'nci maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna olan personelin; bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.

3.İstisnaların Uygulanmasında Karşılaşılan Tereddütler

3.1. Yazılım ve Ar-Ge Faaliyetlerinden Elde Edilen Kazançlarda Kurumlar Vergisi İstisnasının Kapsamının Tespitinde Karşılaşılan Tereddütler

Teknoloji geliştirme bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge faaliyetinde bulunan şirketlerin, bu faaliyetler sonucu buldukları ürünleri kendilerinin seri üretime tabi tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayri maddi haklara isabet eden kısmının ayrıştırılması hususunda tereddütler yaşanmaktadır.

Teknoloji geliştirme bölgesinde oyun programlarının yazılım faaliyetinde bulunan bir mükellefi ele alalım. Bu mükellefin bu faaliyetten elde ettiği kazanç 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğine göre ürettiği yazılımların lisans satışından veya kiralanmasından elde edeceği kazançlar istisnadan yararlanacak, ancak söz konusu yazılımın disk, CD veya elektronik ortamda pazarlanmasından elde edilen kazançların (lisansa isabet eden kısmı hariç) istisnadan yararlanması mümkün olmayacaktır.

Vergi incelemelerinde özellik arz eden durum, uygulanacak istisnanın tespitinde yani yazılımın pazarlanmasından elde edilen kazancın istisnaya isabet eden tutarının belirlenmesinde ortaya çıkmaktadır.

3.2. 3065 Sayılı Katma Değer Vergisinde Yer Alan İstisnasının Kapsamının Tespitinde Karşılaşılan Tereddütler

KDV Kanunu'nun geçici 20/1 maddesine yazılım faaliyetlerinden istisna olan faaliyetler tek tek sayılmış olup, Ar-Ge faaliyetleriyle ilgili istisnadan bahsedilmemiştir.

Kanun maddesinde istisna kapsamındaki yazılım teslimleri tek tek sayılmış olup, kurumlar vergisi istisnası kapsamında olan, yazılımlara ilişkin uyarlama, yerleştirme, geliştirme, revizyon, ek yazılım gibi faaliyetlerin KDV istisnası kapsamında olup olmadığına ilişkin bir açıklama bulunmamaktadır.

08/08/2011 tarihli 60 sayılı KDV Sirkülerinde yapılan açıklama şöyledir. Söz konusu istisna teknoloji geliştirme bölgesinde üretilen sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımları şeklindeki teslim ve hizmetleri kapsamaktadır. Teknoloji geliştirme bölgesinde üretilse dahi, bunlar dışındaki teslim ve hizmetler istisna kapsamına girmemektedir. Dolayısıyla, oyun programları, network uygulamaları gibi yazılımlar istisna kapsamında bulunmamaktadır.

Ayrıca Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan bir firmanın;

- Bölgede ürettiği "hastane bilgi yönetim sistemleri yazılımı programı" satışı ile bu yazılıma yönelik güncelleme işi Kanunun geçici 20/1'inci maddesine göre KDV'den istisna olacaktır. Güncelleme dışında bu yazılımla ilgili verilen bakım, destek (otomasyon) hizmetleri istisna kapsamında yer almamaktadır.

- Bölgede ürettiği eğitim yazılımları Kanun'un geçici 20/1'inci maddesine göre KDV'den istisna olacaktır. Ancak, bu yazılımı teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan firmadan alan firmaların satışları genel hükümler çerçevesinde KDV'ye tabi tutulacaktır.

- Kanunun geçici 20/1'inci maddesi kapsamındaki teslim veya hizmetleri KDV'den istisna olacak, web sitesi aracılığıyla verdiği reklam hizmeti ise bu kapsamda yer almadığından KDV'ye tabi tutulacaktır.

- İşlevlerini yerine getirmek için yazılım kullanan ürün, aygıt, eşya vb. donanımlar ile bu donanımlara ilişkin hizmetler istisna kapsamına girmemektedir.

- Bölgede ürettiği yazılımı farklı kişilere satması ya da satışın CD veya elektronik ortamda yapılması istisna uygulanmasına engel değildir. Ancak, bu yazılımın bayilerce satışında istisna uygulanmayacaktır.

Ancak, İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilmiş olan bir özelgede yapılan açıklama aşağıdaki gibidir.

"... Buna göre, 4691 sayılı Kanunda belirtilen şartların taşınması halinde, şirketinizin Ankara Bilkent Teknoloji Geliştirme Bölgesindeki yürüttüğü oyun programları yazılımı faaliyetinden elde edilen kazançların, 1 seri no.lu Tebliğde yer alan açıklamalar çerçevesinde kurumlar vergisinden müstesna tutulması mümkündür."

Açıkçası, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun Geçici 20/1'inci maddesinde istisna kapsamının dar tutulması mükellefler açısından dezavantaj olup, düzenlemenin konuluşundaki amaç olan yazılım faaliyetlerinin teşvik edilmesi istenen düzeyde gerçekleşmeyebilecektir.

4.Tereddütler Artık Ortadan Kalktı mı?

4.1. Kurumlar Vergisi Yönünden

6518 sayılı Kanun'un 82'nci maddesiyle Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/B maddesine 6/2/2014'te eklenen hüküm ile, Sınai "Mülkiyet Haklarında İstisna" başlığı altında 1/1/2015 tarihinden itibaren elde edilen kazanç ve iratlara ve bu tarihten itibaren yapılacak vergi kesintilerine uygulanmak üzere "Türkiye'de gerçekleştirilen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan buluşların;

a) Kiralanması neticesinde elde edilen kazanç ve iratların,

b) Devri veya satışı neticesinde elde edilen kazançların,

c) Türkiye'de seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları hâlinde elde edilen kazançların,

ç) Türkiye'de gerçekleştirilen üretim sürecinde kullanılması sonucu üretilen ürünlerin satışından elde edilen kazançların patentli veya faydalı model belgeli buluşa atfedilen kısmının,

% 50'si kurumlar vergisinden müstesnadır.

Bu madde kapsamında istisna uygulamasından yararlanan mükellefler, 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında yer alan istisna uygulamasından ayrıca yararlanamaz." hükmü getirilmiştir.

Yürürlüğe giren bu madde ile gerçekleştirilen araştırma, geliştirme ve yenilik faaliyetleri ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan buluşların Türkiye'de seri üretime tabi tutularak pazarlanmaları halinde elde edilen kazancın vergilendirilmesinde ortaya çıkan sorunlar çözülmüştür.

4.2. Katma Değer Vergisi Yönünden

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17 numaralı maddenin (4) numaralı bendine 6518 sayılı Kanun'un 32'nci maddesiyle eklenen alt bendine göre 19/2/2014 tarihinden itibaren geçerli olmak 1/1/2015 tarihinden itibaren yapılacak teslim ve hizmetlere uygulanmak üzere 13/6/2006 tarihli ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 5/B maddesi kapsamındaki araştırma ve geliştirme, yenilik ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşa ilişkin gayri maddi hakların kiralanması, devri veya satışı Katma Değer Vergisi'nden istisnadır.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu' nda önceden var olan sınırlı sayıdaki istisnasının kapsamı genişletilmiş olup mükellefler ve dolayısıyla araştırma-geliştirme ve yenilik faaliyetlerinin sürdürülmesi ve daha cazip hale gelmesi sağlanmıştır.

5.Sonuç

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu ile bu bölgelerde faaliyet gösteren mükelleflere bu bölgelerde yazılım ve Ar-Ge çalışmaları için vergisel teşvikler getirilmiş olup mükellefler bunlardan yararlanmaktadırlar. Ancak, Kanun'un uygulanmasında bazı vergisel açıdan bazı tereddütler bulunmaktadır.

Kurumlar vergisi Kanunu'na 06/02/2014'te eklenen 5/B maddesiyle Teknoloji geliştirme bölgelerinde yazılım ve Ar-Ge faaliyetinde bulunan şirketlerin, bu faaliyetler sonucu buldukları ürünleri kendilerinin seri üretime tabi tutarak pazarlamaları halinde, bu ürünlerin pazarlanmasından elde edilen kazançların lisans, patent gibi gayri maddi haklara isabet eden kısmını ayrıştırma konusundaki tereddütler giderilmiştir. Ayrıca Katma Değer Vergisi Kanunu'na eklenen yeni bentle de, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu' nun 5/B maddesi kapsamındaki araştırma ve geliştirme, yenilik ile yazılım faaliyetleri neticesinde ortaya çıkan patentli veya faydalı model belgeli buluşa ilişkin gayri maddi hakların kiralanması, devri veya satışı Katma Değer Vergisinden istisna edilmiş olup istisna kapsamı genişletilmiştir.

Kaynakça

-4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu

-5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

-3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu

-3/4/2007 tarihli ve 26482 sayılı 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği

-12/3/2014 tarih ve 28939 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği

-8/8/2011 tarih ve 60 sayılı Katma Değer Vergisi Sirküleri

-Gelir İdaresi Başkanlığı. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı'nın 14/08/2012 tarih ve B.07.1. GİB.4.34.16.01-125[5-2012/105]-2555 sayılı özelgesi

59 görüntüleme0 yorum

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Tayyar Ateş Yeminli Mali Müşavirlik

Merkez Mah. Perihan Sk. No:67/1 Emin Bey Apt. Kat:4 D:5 Şişli / İstanbul 

+90 212 219 74 81